Irak’ın son çeyrek asrına damga vuran Amerikan askerî varlığında yeni bir sayfa açılıyor. ABD’nin ülkede kalan birliklerini çekmesiyle Bağdat, güvenlik alanında daha fazla sorumluluk üstleneceği yeni bir döneme hazırlanıyor.
Washington ile Bağdat arasında daha önce oluşturulan takvim kapsamında yürütülen sürecin 30 Eylül’de önemli bir aşamayı geride bırakması bekleniyor. Böylece ABD öncülüğündeki koalisyonun Irak’taki mevcut askerî misyonunda kritik bir eşik aşılmış olacak.
Saddam döneminden bugüne
ABD’nin Irak’taki geniş çaplı askerî varlığının başlangıcı 2003 yılına dayanıyor. ABD öncülüğündeki koalisyonun müdahalesi Saddam Hüseyin yönetiminin devrilmesiyle sonuçlandı ancak ülkede yıllarca sürecek yeni bir istikrarsızlık dönemi başladı.
İşgal sonrasında çatışmalar, mezhepsel gerilimler ve silahlı örgütlerin yükselişi Irak’ın siyasi ve toplumsal yapısını derinden etkiledi. Amerikan ordusu da uzun yıllar boyunca ülkedeki en önemli askerî aktörlerden biri olarak kaldı.
Washington, yaklaşık sekiz yıl süren dönemin ardından 2011’in sonunda askerlerinin büyük bölümünü Irak’tan çıkardı. Ancak bu çekilme, Amerikan ordusunun Irak dosyasını tamamen kapatmadı.
DEAŞ, ABD’yi Irak’a geri getirdi
Bölgedeki tablo 2014 yılında hızla değişti. DEAŞ’ın Irak’ta geniş alanları ele geçirmesi ve Musul’u kontrol altına alması, Bağdat yönetimini ciddi bir güvenlik kriziyle karşı karşıya bıraktı.
Irak’ın uluslararası destek talebinin ardından ABD öncülüğünde oluşturulan koalisyon yeniden devreye girdi. Amerikan güçleri bu kez DEAŞ’la mücadele amacıyla Irak güvenlik güçlerine destek vermeye başladı.
Örgütün elindeki kentlerin geri alınmasıyla sahadaki görev tanımı da zamanla değişti. Doğrudan operasyonların ağırlığı azalırken eğitim, danışmanlık, istihbarat ve lojistik destek öne çıktı.
Çekilme için yol haritası çizildi
Bağdat ile Washington arasında yürütülen görüşmeler, yabancı askerlerin ülkedeki geleceğini belirleyen yeni bir planın ortaya çıkmasını sağladı.
Tarafların 2024’te üzerinde uzlaştığı yol haritasıyla ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun Irak’taki askerî görevinin aşamalı biçimde sonlandırılması kararlaştırıldı.
Takvim doğrultusunda birliklerin bulunduğu noktalar azaltıldı ve bazı askerî faaliyetler sonlandırıldı. Sürecin son aşamalarından birinin 30 Eylül 2026 itibarıyla tamamlanması öngörülüyor.
İran’ın etkisi yakından izlenecek
ABD askerlerinin ayrılmasıyla birlikte Irak’ın iç ve dış politikasındaki güç dengeleri yeniden gündemde.
İran, Irak üzerinde önemli siyasi, ekonomik ve güvenlik bağlantılarına sahip. Ülkede Tahran’la yakın ilişkiler kuran çeşitli siyasi oluşumlar ve silahlı gruplar da bulunuyor.
Bu nedenle Amerikan askerî varlığının azalmasının İran’ın Irak üzerindeki etkisine nasıl yansıyacağı, önümüzdeki dönemin önemli tartışmalarından biri olacak.
Bağdat ise iki ülkeyle ilişkilerini aynı anda sürdürmeye çalışıyor. Irak yönetimi, komşusu İran ile güçlü bağlarını korurken ABD ile de diplomatik, ekonomik ve güvenlik alanlarında temaslarını devam ettiriyor.
DEAŞ dosyası henüz kapanmadı
Yeni dönemin bir diğer önemli başlığı DEAŞ olacak.
Örgüt, bir dönem Irak’ın geniş bölümünü kontrol eden askerî gücünden bugün oldukça uzakta. Buna rağmen özellikle kırsal ve ulaşılması güç bölgelerde hücre yapılanmalarının varlığını sürdürmesi, tehdidin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Irak güvenlik güçlerinin bundan sonraki dönemde örgütün yeniden alan kazanmasını engellemesi ve olası saldırıları önlemesi kritik önem taşıyor.
ABD ve koalisyon güçlerinin sağladığı istihbarat, eğitim ve teknik desteğin azalmasının sahadaki mücadeleyi nasıl etkileyeceği de yakından takip edilecek.
23 yıllık hikâyede yeni sayfa
Irak, 2003’te başlayan savaşın ardından işgalden iç çatışmalara, DEAŞ’ın yükselişinden uluslararası koalisyon operasyonlarına kadar birçok kırılma yaşadı.
ABD askerlerinin çekilmesi, bütün bu sürecin tamamen sona erdiği anlamına gelmese de ülkenin yakın tarihinde önemli bir dönüm noktasını oluşturuyor.
Şimdi Bağdat’ın önünde farklı bir sınav bulunuyor: Kendi güvenlik kapasitesini güçlendirmek, DEAŞ’ın yeniden yapılanmasını engellemek ve ABD ile İran arasındaki hassas dış politika dengesini yönetmek.
Irak’ta Amerikan askerlerinin gölgesinde geçen yılların ardından ülkenin güvenlik denkleminde yeni bir dönem başlıyor.
